Prace plastyczne, które wyciszają grupę

Każdy nauczyciel zna taki moment w ciągu dnia: grupa jest zmęczona, pobudzona albo trudno jej wrócić do spokojnej pracy po przerwie. W takich sytuacjach bardzo dobrze sprawdzają się odpowiednio dobrane aktywności plastyczne. Nie każda praca plastyczna wycisza. Niektóre wręcz przeciwnie – generują dużo emocji, porównywania się i pośpiechu. Dlatego warto wybierać takie działania, które naturalnie sprzyjają skupieniu i regulacji napięcia.

Podczas spokojnych działań manualnych dziecko:

• koncentruje uwagę na jednej czynności

• wykonuje powtarzalne ruchy dłoni

• reguluje napięcie mięśniowe

• stopniowo zwalnia tempo działania

Układ nerwowy przechodzi wtedy z trybu pobudzenia w tryb większej równowagi. Dlatego dobrze zaplanowana praca plastyczna potrafi działać podobnie jak ćwiczenie relaksacyjne.

Jakie prace plastyczne wyciszają najlepiej?

1. Kolorowanie z dużą ilością drobnych elementów

Drobne pola wymagają skupienia i precyzji ruchu. Dziecko koncentruje się na szczegółach, a powtarzalny ruch ręki pomaga wyciszyć napięcie.

Dobrze sprawdzają się:

• mandale

• wzory geometryczne

• kolorowanki z drobnymi fragmentami

Ważne jest, aby zadanie nie było oceniane pod względem „idealności”.

2. Wydzieranki z papieru

Rwanie papieru to bardzo regulująca aktywność dla dłoni. Ruch jest naturalny, rytmiczny i daje dziecku poczucie kontroli.

Można tworzyć:

• pejzaże

• drzewa

• zwierzęta

• elementy pór roku

Dodatkową zaletą jest rozwijanie motoryki małej.

3. Lepienie z plasteliny lub mas plastycznych

Ugniatanie, rolowanie i formowanie plasteliny działa bardzo uspokajająco. Dzieci często wchodzą wtedy w dłuższe skupienie.

Dobrze sprawdzają się:

• małe figurki

• elementy do większej pracy plastycznej

• proste formy zwierząt lub postaci

To aktywność, która jednocześnie wzmacnia dłonie.

4. Prace z powtarzalnym elementem

Prace oparte na rytmie i powtarzalności bardzo pomagają w regulacji napięcia.

Na przykład:

• stemplowanie

• odbijanie wzorów

• układanie elementów w sekwencje

• naklejanie wielu podobnych fragmentów

Powtarzalność daje poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności.

5. Prace z materiałów naturalnych

Kontakt z naturalnymi materiałami często działa na dzieci uspokajająco.

Można wykorzystać:

• liście

• szyszki

• patyki

• kasztany

• kamienie

Tworzenie z takich materiałów jest spokojne, a jednocześnie bardzo angażujące sensorycznie.

Co jest ważniejsze niż sama technika?

W wyciszaniu grupy ogromną rolę odgrywa atmosfera pracy.

Warto zadbać o:

• spokojne tempo działania

• brak presji na efekt końcowy

• cichą muzykę w tle

• jasne, proste instrukcje

• możliwość pracy w swoim tempie

Czasem sama zmiana klimatu zajęć działa równie mocno jak sama aktywność plastyczna.

Czego lepiej unikać?

Jeśli celem jest wyciszenie, warto ograniczyć:

• prace wymagające ciągłego wstawania po materiały

• zadania z dużą ilością drobnych narzędzi do dzielenia się

• rywalizację i porównywanie prac

• bardzo skomplikowane instrukcje

Im prostsza struktura zadania, tym łatwiej dzieciom wejść w spokojny rytm pracy.

W praktyce szkolnej

Z mojego doświadczenia wynika, że prace plastyczne są jednym z najskuteczniejszych sposobów regulowania energii grupy.

Dobrze sprawdzają się:

• po przerwie

• po zajęciach ruchowych

• przed trudniejszym zadaniem wymagającym koncentracji

• pod koniec dnia

Czasem kilkanaście minut spokojnej pracy manualnej potrafi zmienić atmosferę w całej klasie.